Eisíonn an Coimisiún um Chaighdeáin tuarascálacha ar neamhchomhlíonadh na Reachtaíochta um eitic

D’eisigh an Coimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí sé thuarascáil inniu ar a n-imscrúduithe ar neamhchomhlíonadh na nAchtanna um Eitic in Oifigí Poiblí (na hAchtanna).

Faoin Acht um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí, 2001 (an tAcht), ceanglaítear ar cheapaithe chuig poist shinsearacha fostaíochta nó chuig stiúrthóireachtaí i gcomhlachtaí poiblí fianaise a chur ar fáil don Choimisiún laistigh de thréimhsí reachtúla ar chomhlíonadh na reachtaíochta cánachais.  Ceanglaítear ar an gCoimisiún leis an Acht freisin imscrúdú a dhéanamh ar aon sáruithe ar na forálacha imréitigh cánach a d’fhéadfadh teacht aníos.

Baineann na tuarascálacha a eisíodh inniu le daoine aonair ar theip orthu cloí leis na hoibleagáidí atá orthu fianaise ar chomhlíonadh cánach a chur ar fáil don Choimisiún tráth a gceapacháin chuig oifig shinsearach. Ag teacht sna sála ar a imscrúduithe, fuair an Coimisiún amach gur theip ar na daoine aonair seo a leanas cloí le forálacha comhlíonta cánach na nAchtanna:

·         An Dr John Doherty, Lia Comhairleach, FSS, Grúpa Ospidéal Lár Tíre-Bhaile Átha Cliath

·         An Dr Giuseppe Gullo, Lia Comhairleach, Ospidéal Ollscoile Naomh Uinseann

·         An tUas. Emir Hoti, Lia Comhairleach, Ospidéal Ollscoile Naomh Uinseann

·         An Dr Jeffrey McCann, Lia Comhairleach, Ospidéal Ollscoile Naomh Uinseann

·         An tOllamh James Paul O’Neill, Ospidéal Beaumont

·         An tUas. Kieran O’Shea, Lia Comhairleach, Ospidéal Ollscoile Naomh Uinseann

Mar a cheanglaítear leis na hAchtanna, leag an Coimisiún cóip de na tuarascálacha sin faoi bhráid an Oireachtais agus chuir sé cóip ar fáil don duine aonair agus don chomhlacht poiblí atá ag fostú an duine sin. Tá ceann amháin de na daoine aonair, An tUas. Emir Hoti, tar éis a chomhlíonta.

I gcás go bhfuil an Coimisiún eolach ar cheapacháin chuig oifig shinsearach, féachann sé le comhlíonadh ag an duine aonair lena mbaineann a chinntiú. Formhór na ndaoine aonair a gcuirtear a n-oibleagáidí in iúl dóibh, comhlíonann siad iad ina dhiaidh sin. Má theipeann ar dhuine aonair comhlíonadh nó obair leis an gCoimisiún, seolfaidh an Coimisiún imscrúdú.

Baineann na tuarascálacha foilsithe le daoine aonair a ceapadh chuig oifig shinsearach i gcás gur thug an comhlacht poiblí lena mbaineann fógra don Choimisiún faoin gceapachán, rud a éascaíonn comhlíonadh an Achta ag a chuid fostaithe. Tugann an Coimisiún faoi deara go bhféadfadh gurb ann do roinnt ceapaithe chuig oifig shinsearach nár iniúchadh mar nach dtugann gach comhlacht poiblí fógra don Choimisiún faoi cheapacháin chuig oifig phoiblí.

Chun a chinntiú go bhfuil daoine aonair atá faoi réir oibleagáidí imréitigh cánach eolach ar a n-oibleagáidí agus chun comhlíonadh a éascú, d’iarr an Coimisiún ar gach comhlacht poiblí sonraí a chur ar fáil faoi gach ceapachán ábhartha a dhéantar.  Níl aon cheanglas reachtúil ar chomhlachtaí poiblí déanamh amhlaidh agus, mar thoradh air sin, is neamh-chomhsheasmhach go dtí seo atá comhlíonadh na hiarrata ón gCoimisiún.

Sa tuarascáil bhliantúil is déanaí uaidh, labhair an Coimisiún faoi na deacrachtaí a mbíonn sé ag déileáil leo fós agus é ag maoirsiú na bhforálacha sin de bharr na fírice nach bhfuil gach comhlacht poiblí ag cur na faisnéise riachtanaí ar fáil, rud a fhágann go bhfuil sé doiligh na daoine aonair atá faoi réir fhorálacha an Achta a shainaithint.  Is é an toradh atá ar an teip ar chomhlachtaí poiblí an fhaisnéis riachtanach a chur ar fáil ná go gcuirtear bac ar chur chun feidhme éifeachtach na bhforálacha sin den Acht. Chomh maith leis sin, fágann sé gur neamhchomhlíontach atá na fostaithe, rud a d’fhéadfadh a fhágáil go gcuirfí faoi imscrúdú iad.

Leanfaidh an Coimisiún le comhlíonadh ag ceapaithe aonair a chinntiú agus leanfaidh sé le faisnéis thráthúil a iarraidh ó chomhlachtaí poiblí faoi cheapacháin chuig oifig shinsearach.  Is féidir go n-eiseofar tuilleadh tuarascálacha i gcásanna eile neamhchomhlíonta.  

Chun tuilleadh faisnéise a fháil agus chun na tuarascálacha imscrúdaithe a léamh, téigh chuig suíomh Gréasáin an Choimisiúin ag www.sipo.ie.

Cúlra

Comhlacht neamhspleách a bhfuil sé de dhualgas air maoirseacht a dhéanamh ar na hAchtanna um Eitic in Oifigí Poiblí (1995 agus 2001), ar an Acht Toghcháin, 1997 (arna leasú), agus ar an Acht um Brústocaireacht a Rialáil 2015 is ea an Coimisiún um Chaighdeáin.

Is iad seo a leanas na comhaltaí den Choimisiún um Chaighdeáin:

-       An Breitheamh Onórach Daniel O’Keeffe, Cathaoirleach;

-       Seamus McCarthy, an tArd-Reachtaire Cuntas agus Ciste;

-       Peter Tyndall, an tOmbudsman;

-       Peter Finnegan, Cléireach Dháil Éireann;

-       Martin Groves, Cléireach Sheanad Éireann; agus

-       Jim O’Keeffe, iar-Theachta Dála.

Reachtaíocht Ábhartha

·         An tAcht um Eitic in Oifigí Poiblí, 1995

·         An tAcht um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí, 2001

Alt 23 den Acht um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí, 2001

Fianaise go bhfuil na hAchtanna á gcomhlíonadh ag sealbhóirí ar oifig shinsearach.

23.—(1) Déanfaidh duine a cheapfar chuig oifig shinsearach tar éis thosach feidhme an ailt seo na nithe seo a leanas a thabhairt don Choimisiún tráth nach déanaí ná 9 mí tar éis an dáta a cheapfar amhlaidh é nó í (“dáta an cheapacháin”)—

(a) (i) deimhniú imréitigh cánach atá i bhfeidhm agus a eisíodh chuig an duine tráth nach luaithe ná 9 mí roimh dháta an cheapacháin, agus tráth nach déanaí ná 9 mí tar éis dháta an cheapacháin,

(ii) ráiteas iarratais a eisíodh chuig an duine agus a rinneadh tráth nach luaithe ná 9 mí roimh dháta an cheapacháin, agus tráth nach déanaí ná 9 mí tar éis dháta an cheapacháin,

agus

(b)     dearbhú reachtúil a bheidh déanta ag an duine tráth nach luaithe ná aon mhí amháin roimh dháta an cheapacháin, agus tráth nach déanaí ná aon mhí amháin tar éis an dáta sin, lena ndearbhófar, tráth déanta an dearbhaithe, go ndéanann an duine, de réir mar is fearr is eol dó nó di agus mar a chreideann sé nó sí, na hoibleagáidí a shonraítear i bhfo-alt (1) d’alt 25 a chomhlíonadh agus nach gcoisceann aon ní i bhfo-alt (2) den alt sin deimhniú imréitigh cánach a eisiúint chuige nó chuici.

(2) Má sháraíonn duine fo-alt (1), déanfaidh an Coimisiún imscrúdú ar an ní agus déanfaidh sé tuarascáil i scríbhinn ar thorthaí an imscrúdaithe a ullmhú agus cóip di a thabhairt don chomhlacht poiblí lena mbaineann.

(3) Cuirfidh an Coimisiún faoi deara cóipeanna de thuarascáil faoi fho-alt (2) a leagan faoi bhráid gach Tí.